Ölüm Halinde Tazminat Davası Açma Hakkı


Av. Habib AVINCA
Güncellenme : 11.08.2011 11:12

Uygulamada, özellikle iş kazaları ve trafik kazalarından kaynaklanan ölümlerde manevi tazminat davalarının açılması gündeme geldiği için kimlerin ölüm halinde manevi tazminat davası açabileceği konusuna değinmekte fayda görüyoruz.

1. Yasal Dayanak: Ölüm hallerinde manevi tazminat davası, Borçlar Kanunu’nun 47. maddesinde şu şekilde düzenlenmiştir: “...hakim hususi halleri nazara alarak, adam öldüğü takdirde ölünün ailesine manevi zarar namı ile adalete muvafık tazminat verilmesine karar verebilir.” Bu kapsamda yargı kararları ışığında dava açmaya hakkı olan kişileri inceleyelim.

2. Dava Açma Hakkı Olan Kişiler: Ölüm halinde manevi tazminat davasının davacıları sadece ölene akrabalık bağı ile bağlı olan kişiler değildir. Kan hısımlığı veya akrabalık bağı olmayan kişilerin de dava açma hakkı vardır. Manevi tazminat isteminde bulunmak için, yasanın çizdiği çerçeve dahilinde, hayatta iken ölen kişiyle duygusal bağ içerisinde olmak yeterlidir.

2.1. Ölenin Anne ve Babasının Dava Açma Hakkı: Manevi tazminat isteyeceklerin en başında anne ve baba gelmektedir. Ölenin, kız ya da erkek olması, yaşının küçüklüğü vs. manevi tazminatın belirlenmesinde etkili değildir. Aynı şekilde, davacı ana babanın sağ olan başkaca evlatlarının oluşu da manevi tazminatın miktarının tayininde önemli değildir. Anne-baba yönünden ölen her evladın acısı aynıdır ve büyüktür. Ayrıca ölen kişinin varsa büyükanne ve büyükbabasının da manevi tazminat isteme hakkı vardır.

2.2. Ölenin Eşi ve Çocukları: Ölenin karı ya da kocasının manevi tazminat isteminde bulunma hakkı vardır. Ancak, ölüm olayının gerçekleştiği sırada taraflar arasında bir boşanma davasının görülüyor olması veya tarafların fiilen ayrı yaşıyor olmaları eşler arasındaki duygusal beraberliğinin bozulduğunu gösterdiğinden, davacı eşin manevi tazminat istemi kabul edilmeyebilir. Aynı şekilde çocuklarının da manevi tazminat isteme hakları vardır. Çocukların yaşı veya ölenle olan ilişki boyutu manevi tazminat davasında davacılık sıfatlarını etkilemez. Çocuğun yaşının küçük olması halinde bu davayı çocuğun velayeti kendisinde olan eş, çocuk adına açacaktır. Çocukların manevi tazminat isteminde bulunabilmeleri için evlilik birliği içinde doğmaları şart değildir. Ölenin üvey evlatları ve evlilik dışı doğan çocukları da manevi tazminat isteme hakkına sahiptirler.

2.3. Ölenin Kardeşleri: Ölen kişinin kardeşlerinin de manevi tazminat davası açma hakkı vardır. Ancak, kardeşlerin ölenle ilişkilerinin zayıf olması, görüşmemesi vb. nedenler tazminatın miktarı yönünden önem arz eder. Örnek olarak; ölen kişi ile davcı kardeşin birbirlerini arayıp sormaması kardeşin dava hakkını ortadan kaldırmaz. Bu durum sadece mahkemece kabul edilecek manevi tazminatın miktarını etkileyebilir. Kardeşin her zaman ölen kişiyle duygusal bağının olduğu prensip olarak kabul edilir.

2.4. Ölenin Nişanlısı: Nişanlının ölümü ile sağ kalan nişanlının manevi tazminat talep hakkı vardır. Manevi tazminat davası açabilmek için illa bir kan bağının varlığının ispatlanması gerekmez. Davacı olan nişanlının, nişanlısının ölümü ile gerçekten üzüntü duyduğunu, ölen ile aralarında bir duygusal birliğin varlığını ispat etmesi yeterlidir.

2.5. Ölenle Nikahsız Olarak Yaşayanlar: Bu durum biraz tartışmalı olmakla beraber mahkeme içtihatlarında ölenle davacı arasındaki fiili beraberliğin karı-koca gibi yaşama ve müşterek hayat kurma biçimine yönelmesi durumunda, imam nikahı koşulunu aramaksızın manevi tazminat istemine hak verilmektedir. Bu durumda da taraflar arasında duygusal bir yakınlık varsa bu durumda davanın kabul edilmesi gerekmektedir.

2.6. Ölenin Diğer Yakınları: Ölenin yakınları kavramı, kuşkusuz arkadaşlık boyutu haricinde geleneksel aile kavramı içerisinde sayılan teyze, hala, amca, dayı vb. gibi yakınların manevi tazminat isteminden ilke olarak söz etmek mümkündür. Yine burada önemli olan aile hukuku çerçevesinde bir yakınlık değil, duygusal bir yakınlıktır. Bu yakınlığın mahkemede ispatlanması halinde dava açılabileceği kuşkusuzdur.


HUKUK KÖŞESİ

Hukuki soru ve görüşleriniz için bizimle irtibata geçebilirsiniz

E-posta:

hukuk@ozgur-gundem.com

 

 


Bookmark and Share